Tab Tin trong Lingua trông giống một trình đọc báo. Nó không phải. Nếu bạn dùng nó để cập nhật tình hình thế giới, bạn sẽ thấy nó thiếu thốn một cách khó hiểu: bài ngắn, không có ảnh lớn, không có bình luận. Nếu bạn dùng nó để học từ, mọi thiếu thốn đó đều có lý do.

Bài này giải thích ba thứ: ba mức khó nghĩa là gì, vì sao bạn chỉ thấy phần tóm tắt, và cách dùng nó cho ra kết quả.

Ba mức: Dễ, Vừa, Gốc

Mỗi bài được chấm điểm dễ-đọc rồi xếp vào một trong ba mức. Việc chấm chạy tự động, dựa trên độ dài câu và độ hiếm của từ, không phải ai đó ngồi đọc rồi gắn nhãn.

• Dễ, câu ngắn, từ phổ thông. Đây là chỗ để bạn đọc trôi mà vẫn gặp vài từ mới. Nếu một bài Dễ làm bạn phải dừng lại quá ba lần, hãy đọc thêm ở mức này trước khi lên.
• Vừa, câu dài hơn, có mệnh đề lồng, có từ chuyên môn nhẹ. Phần lớn thời gian của bạn nên ở đây. Đây là mức mà bạn hiểu được ý chính nhưng vẫn phải làm việc.
• Gốc, bài viết đúng như VnExpress phát hành, không chọn lọc gì. Sẽ có câu bạn đọc hai lần mới hiểu. Đó là mục đích.

Đừng nhảy lên Gốc quá sớm. Đọc thứ mà bạn hiểu 60% là học; đọc thứ bạn hiểu 20% là tra từ điển trong một văn bản dài, và đó là việc mệt mà thu về ít.

Cũng đừng ở lại mức Dễ mãi. Nếu bạn đọc mười bài Dễ liền không phải dừng lần nào, mức đó không còn dạy bạn gì nữa.

Vì sao chỉ có tóm tắt, không có toàn văn

Đây là câu hỏi hay bị hiểu nhầm nhất, nên nói thẳng: đó là lựa chọn có chủ ý, không phải tính năng làm dở.

Lingua chỉ lưu tiêu đề, phần tóm tắt trong RSS, và link về bài gốc. Phần tóm tắt là thứ VnExpress chủ động phát hành để các nơi khác dẫn lại. Toàn văn thì không, cào toàn văn bài báo về máy chủ của mình là lấy thứ không được cho.

Mọi màn hình hiển thị bài đều ghi nguồn và có link mở bài gốc. Muốn đọc hết, bạn bấm một cái là sang VnExpress, nơi bài đó thuộc về.

Và hoá ra ràng buộc này lại hợp với việc học. Một đoạn ba câu là thứ bạn đọc kỹ được. Một bài 900 chữ là thứ bạn đọc lướt. Với người đang học từ, đọc lướt gần như vô ích, mắt bạn đi qua từ mới mà não không dừng lại.

Cách dùng cho ra kết quả

Đọc hết đoạn trước, đừng tra ngay. Cứ để mấy từ chưa biết trôi qua một lượt. Đoán nghĩa từ những gì xung quanh. Việc đoán ấy, kể cả đoán sai, làm cái nghĩa đúng bám lâu hơn hẳn so với khi bạn được đưa thẳng đáp án.

Rồi mới xem danh sách từ khó. Mỗi bài có sẵn phần từ khó kèm nghĩa tiếng Việt, đã lọc bỏ từ quá phổ thông. Đây là chỗ bạn kiểm lại xem mình đoán đúng không.

Chọn ba từ, không phải mười lăm. Một bài có thể ném ra mười lăm từ lạ. Học hết là học không từ nào. Chọn ba từ mà bạn tin là sẽ gặp lại, thường là từ chỉ hành động và trạng thái, không phải tên riêng hay thuật ngữ ngành hẹp.

Chép cả câu, không chép mỗi từ. Đây là chỗ nối với mẹo về ngữ cảnh: một từ nằm trong câu có cả chục đường dẫn tới nó, một từ trong danh sách chỉ có một.

Đọc một bài mỗi ngày, không phải bảy bài mỗi chủ nhật. Lý do đã nói ở bài về thói quen: bạn cần gặp lại từ nhiều lần, mỗi lần cách nhau một khoảng, chứ không phải gặp nhiều từ một lần.

Một cách nghĩ khác về tab này

Coi mỗi bài như một bài tập có nội dung thật, không phải như một tin tức.

Điều đó đổi cách bạn đo. Bạn không hỏi "hôm nay mình đọc được mấy bài". Bạn hỏi "hôm nay mình mang về được mấy từ, kèm câu chứa nó". Con số thứ hai thường nhỏ hơn nhiều, và đó mới là con số đang thực sự nhích lên.